Towarzystwo Rozwoju Obszarów Wiejskich  »  Strona główna
wstecz  dalej
W Brukseli o przyszłości kompleksowego urządzania obszarów wiejskich
28 listopada 2016
W dniu 28 listopada 2016 roku w Brukseli odbyła się konferencja poświęcona przyszłości kompleksowego urządzania obszarów wiejskich (KUOW) w polityce Unii Europejskiej.

W panelu dyskusyjnym poświęconym potrzebom w tym zakresie w poszczególnych regionach i państwach członkowskich UE udział wziął prezes TROW — dr hab. inż. Jacek M. Pijanowski.

Jak zaznaczył, Polska należy do krajów unijnych, które bardzo pilnie potrzebują szerokiego prowadzenia prac urządzeniowych, przy uwzględnieniu regionalnych i subregionalnych problemów oraz potrzeb.


Kompleksowe urządzanie obszarów wiejskich (KUOW) rozumiane jest tu jako zespół zintegrowanych zabiegów technicznych, prawnych i organizacyjnych, uwzględniających uwarunkowania przyrodnicze, ekonomiczne, prawne i społeczne, mający na celu dostosowanie struktury przestrzennej danego obszaru wiejskiego do potrzeb jego zrównoważonego rozwoju.

KUOW obejmować winno szerokie — opisane poniżej — zadania planistyczne i wykonawcze, umożliwiające zrównoważony rozwój przestrzenny i strukturalny gmin wiejskich, oraz rozwiązanie występujących lokalnie problemów. Chodzi szczególnie o szerokie (kompleksowe) działania obejmujące planowanie, przygotowanie i przeprowadzenie przekształceń przestrzennych i infrastrukturalnych potrzebnych lokalnie do zachowania i poprawy funkcji gospodarczej (w tym rolnictwa), mieszkaniowej, przyrodniczej i kulturowej tych obszarów, co ma za zadanie wspieranie trwałej poprawy warunków pracy i życia na wsi.

Konkretyzując, KUOW skupiać winno zadania umożliwiające całościowe przekształcenia przestrzenne i strukturalne gmin wiejskich, tj. następujące zadania planistyczne i wykonawcze:

Zadania planistyczne:

  • Plany urządzeniowe (programy prac urządzeniowych) dla gmin jako komponenty planów miejscowych (akty prawa miejscowego).
  • Plany zrównoważonego rozwoju przestrzenno-strukturalnego sołectw (obrębów), obejmujące:
    • nowy porządek gruntowy uwzględniający transformację użytków i infrastrukturę techniczną terenów rolnych i leśnych,
    • kompleksowe gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi,
    • odnowę wsi (planistycznie powinna być tu uwzględniana szeroko pojęta infrastruktura techniczna i socjalna wsi, oraz przeprowadzana analiza urbanistyczna i architektoniczna),
    • krajobraz kulturowy i ekologię.

Działania planistyczne KUOW winny być realizowane przy aktywnym udziale mieszkańców (grupy robocze, wspólna inwentaryzacja i określanie problemów oraz celów) — podejście partycypacyjne dla budowania poczucia wspólnoty, co jest warunkiem rozwoju kapitału społecznego, aktywizacji mieszkańców, związania emocjonalnego z własną wsią, budowy dumy ze swojej małej ojczyzny — głównie wśród osób młodych i dzieci.

Zadania wykonawcze:

  • Scalenia gruntów w wersji kompleksowej (nowy porządek gruntowy i zagospodarowanie poscaleniowe), w tym głównie:
    • Scalanie i wymiana gruntów — dla poprawy rozłogu i struktury obszarowej gospodarstw przy uwzględnieniu regulacji siedlisk rolniczych.
    • Budowa i modernizacja dróg transportu rolnego, jako tzw. dróg wielofunkcyjnych (obok umożliwienia przyspieszenia mechanizacji, będą to drogi służące "wyprowadzeniu" ruchu maszyn ze wsi z dróg głównych, komunikacji pomiędzy sąsiednimi miejscowościami, utrzymaniu urządzeń wodno-melioracyjnych, rekreacji i turystyce i in.).
    • Wyłączenie najsłabszych gruntów z użytkowania rolniczego i przeznaczenie ich na inne cele, w tym pod zalesienia (tworzenie warunków przestrzennych dla procesu zwiększania lesistości) oraz właściwe kształtowanie granicy rolno-leśnej.
    • Wydzielanie niezbędnych terenów na cele infrastruktury technicznej i społecznej, bez konieczności sięgania po procedurę wywłaszczeniową.
    • Wydzielanie terenów pod infrastrukturę drogową (obwodnice miejscowości, poszerzenie pasa drogi, pozyskanie terenu pod drogę i in.).
    • Pozyskanie / wyznaczenie terenów pod cele wyznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
    • Likwidacja, lub zmniejszenie problemu różniczan.
    • Likwidacja zaniedbanych wspólnot gruntowych.
    • Umożliwienie / wkład w zsynchronizowanie w sposób systemowy dokumentacji katastralnej z Księgami Wieczystymi (elektroniczne księgi wieczyste).
  • Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi, w tym głównie:
    • Melioracje wodne dla rolnictwa przez regulację stosunków wodnych.
    • Wydzielanie terenów na rzecz inwestycji dla ochrony przeciwpowodziowej (w tym głównie pod zbiorniki retencyjne — przechwytujące wody powodziowe), ale i zatrzymywania wody w przestrzeni rolniczej na wypadek suszy.
    • Stworzenie / odtworzenie sieci małych młynów na ciekach wodnych, realizujących również zadania na rzecz energii odnawialnej.
    • Zabiegi przeciwerozyjne.
  • Kształtowanie krajobrazu i ochrona przyrody:
    • Wyznaczenie terenów dla celów przyrodniczo-krajobrazowych, w tym tworzenie korytarzy i ciągów ekologicznych na terenie rolniczej przestrzeni produkcyjnej.
    • Realizacja działań ochronnych, w tym głównie ochrona gleb (przeciwerozyjne kształtowanie rozłogu) oraz ochrona wód (strefy buforowe).
    • Wkład w ochronę historycznych form krajobrazu poprzez odpowiednie przyporządkowanie użytkowania w rolniczej przestrzeni produkcyjnej (uzupełnienie i ochrona zadrzewień, zakrzewień śródpolnych, stanowiących biologiczną obudowę cieków wodnych, wąwozów, jarów, wysokich miedz i in.).
    • Koordynacja stosowania pakietów programów rolno-środowiskowo-klimatycznych z projektem scalenia gruntów (np. Pakiet 3. "Ekstensywne trwałe użytki zielone", Pakiet 8. "Ochrona gleb i wód", Pakiet 9. "Strefy buforowe — miedze śródpolne").
  • Współpraca z gminą przy realizacji planów Odnowy wsi w poszczególnych sołectwach.

Zdjęcia: